Sigorta primi nasıl hesaplanır? Önce çalışanın prime esas kazancını belirler, sonra kanundaki oranları bu tutara uygular ve primi işçi ile işveren payı olarak ayırırsınız. Aşağıda oranları, alt ve üst sınır kuralını ve yuvarlak bir örnek hesabı kaynaklarıyla birlikte bulursunuz.
Bu rehber kimler için?
- Bordro hazırlayan İK ve muhasebe personeli
- Çalışan maliyetini hesaplamak isteyen işverenler
- Bordrodaki kesintilerin nereden geldiğini merak eden çalışanlar
Prime esas kazanç nedir?
Prime esas kazanç, sigorta priminin hesaplandığı matrahtır. Kanuna göre hesapta hak edilen ücretler ile prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemeler brüt olarak toplanır. Ayni yardım, görev yolluğu, kıdem ve ihbar tazminatı gibi sayılan kalemler bu toplamın dışında kalır. Dışarıda bırakılan kalemlerin listesi 2026’da değiştirildiği için bordro öncesinde madde metnine bakın (5510 sayılı Kanun, madde 80; Son kontrol: mevzuat.gov.tr, 2026-10-08).
Sigorta primi oranları nedir?
SGK prim oranları kalem kalem ayrılır. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi prime esas kazancın %21’idir. İşçi ve işveren payı bu kalemde ayrı belirlenir: %9’unu sigortalı, %12’sini işveren öder. Bu dağılım 2026 başından beri yürürlüktedir (5510 sayılı Kanun, madde 81; Son kontrol: mevzuat.gov.tr, 2026-10-08).
Genel sağlık sigortası primi %12,5 olup sigortalı %5, işveren %7,5 öder. Kısa vadeli sigorta kollarında, yani iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analıkta, kanundaki oran %2,25’tir. Bu primin tamamını işveren öder (SGK işveren prim oranları sayfası; Son kontrol: SGK, 2026-10-08).
İşsizlik sigortası primi, prime esas kazançtan alınır ve sigortalı %1, işveren %2 öder (4447 sayılı Kanun, madde 49; Son kontrol: mevzuat.gov.tr, 2026-10-08). Oranlar kanunla ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla değişebildiği için her bordro döneminde güncel tabloya bakmak iyi bir alışkanlıktır.
Alt ve üst sınır prime esas kazancı nasıl etkiler?
Prime esas kazanç serbestçe büyümez ve küçülmez. Kanun günlük kazancın alt sınırını yaşa uygun asgari ücretin otuzda biri olarak belirler. Üst sınır, 16 yaşından büyük sigortalılar için günlük alt sınırın 9 katıdır (5510 sayılı Kanun, madde 82; Son kontrol: mevzuat.gov.tr, 2026-10-08). Sınırların TL karşılığı her dönem değiştiği için güncel tutarı SGK’nın prime esas kazanç miktarları sayfasından alın.
Sigorta primi nasıl hesaplanır, adım adım?
- Çalışanın o ay hak ettiği brüt ücreti ve prime dahil ek ödemeleri toplayın.
- Kanunun dışarıda bıraktığı kalemleri bu toplamdan ayırın.
- Çıkan tutarın alt ve üst sınır içinde kalmasını sağlayın.
- Sigortalı ve işveren oranlarını prime esas kazanca ayrı ayrı uygulayın.
- İşçi paylarını ücretten kesin, işveren paylarını maliyet olarak ayrıca not edin.
- Sonucu aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle bildirin.
Örnek hesap: prime esas kazanç 10.000 TL olursa
Sigorta primi nasıl hesaplanır sorusunu somutlaştırmak için aşağıdaki tutar hayalidir; yalnız oranların nasıl işlediğini gösterir. Çalışanın prime esas kazancı 10.000 TL olsun ve bu tutar alt ile üst sınırın içinde kalsın. Sigortalı payı için malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasında %9, genel sağlık sigortasında %5, işsizlik sigortasında %1 uygulanır. Bunlar 900, 500 ve 100 TL eder; toplam 1.500 TL, yani %15 olur (SGK işveren prim oranları; Son kontrol: SGK, 2026-10-08).
İşveren payında sırasıyla %12, %7,5, %2,25 ve %2 uygulanır. Bunlar 1.200, 750, 225 ve 200 TL eder; toplam 2.375 TL, yani %23,75 olur (SGK işveren prim oranları; Son kontrol: SGK, 2026-10-08). Bu tutar destek öncesi hesaptır. Hazine desteği ve teşvikler işveren tutarını düşürebilir.
Hazine desteği ve teşvikler hesabı nasıl değiştirir?
Teşvik, sigorta primi nasıl hesaplanır sorusunun son halkasıdır. Kanun, özel sektör işverenlerinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi işveren hissesinin bir kısmını Hazinenin karşıladığı bir destek öngörür. Bu destek koşula bağlıdır; uygunluğunuzu SGK duyurularından ve mali müşavirinizden ayrıca değerlendirin (5510 sayılı Kanun, madde 81; Son kontrol: mevzuat.gov.tr, 2026-10-08). Teşvik varsayımıyla yapılan bir hesap, uygunluk kaybolduğunda eksik prim çıkarabilir.
Primi ne zaman bildirir ve ödersiniz?
Hesapladığınız prim, vergi kesintileriyle birlikte tek belgede, aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle bildirilir. Beyanname süreleri tablosuna (GİB) göre aylık beyanname izleyen ayın 26’ncı günü saat 23.59’a kadar verilir (GİB beyanname verme ve ödeme süreleri; Son kontrol: GİB, 2026-10-08). Kanun metninde farklı bir gün görürseniz uygulamadaki süre GİB tablosundakidir.
Primin ödeme günü vergiden ayrıdır. Kanuna göre işveren, sigortalı hissesini ücretten keser, kendi hissesini ekler ve toplamı “en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma öder” (5510 sayılı Kanun, madde 88; Son kontrol: mevzuat.gov.tr, 2026-10-08). Güncel ödeme gününü SGK’nın işveren duyurularından kontrol edin.
Sık yapılan hatalar neler?
Sigorta primi nasıl hesaplanır sorusunda dört hata sık görülür. İlk hata, prime dahil bir ek ödemeyi toplama katmamaktır. İkinci hata, hesabı alt ve üst sınıra bakmadan yapmaktır.
Üçüncü hata, oranları eski bir tablodan almaktır; oranlar 2026 başında değişti. Dördüncü hata, teşvikli işveren tutarını uygunluğu doğrulamadan bordroya yazmaktır.
Orka ve Akyazı bu süreçte ne yapar?
Orka’nın bordro programı sayfasına göre program, İK departmanlarının bordro işlemlerini daha hızlı yürütmesine yardımcı olur. Sayfa, çalışan maaşı hesaplama, prim ve kesinti takibi, izin ve puantaj ile özlük bilgisi yönetimini işlevler arasında sayar. SGK bildirimlerinin, programın özelliklerine göre bordro yazılımından yapılabileceğini de yazar. Bunlar Orka’nın beyanıdır; oranları ve sınırları yine kanundan ve SGK duyurularından teyit edin.
Biz Orka kurulumunu, eski bordro verinizin aktarımını, kullanıcı eğitimini ve ilk dönem desteğini yürütürüz. Ürün ayrıntısı için Orka Bordro ve İK Yönetimi sayfamıza, genel çerçeve için Orka çözümlerimize bakın.
İlgili içerikler
Primin bordroya nasıl yansıdığını maaş bordrosu hazırlama rehberimizde, beyan sürecini muhtasar beyanname rehberimizde okuyun. Bu yazı genel bilgi verir; kendi durumunuz için mali müşavirinizle değerlendirin.
